PP-419 | Fizostigmin tedavisi almayan Hyoscyamus niger intoksikasyonlu çocuklarda klinik sonuçlar

Döneray Hakan1, Orbak Zerrin1, Karakelleoğlu Cahit2
1Atatürk Üniversitesi Tıp Fakültesi, Pediatrik Endokrinoloji ve Metabolizma Bilim Dalı, Erzurum, Türkiye
2Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Anabilim Dalı

GİRİŞ-AMAÇ

Hyoscyamus niger, Solanaceae familyasında yer alan bir bitki olup, kök, yaprak ve meyveleri skopolamin, hyosyamin ve atropin gibi alkaloidler içermektedir. Bu alkaloidler, parasempatik sinir uçlarını paralize ederek yüksek ateş, deride kuruluk, flushing, taşikardi, midriazis, barsak haraketlerinde azalma, hallüsinasyon, ataksi ve komaya neden olamakta böylece tipik atropin zehirlenme tablosu oluşmaktadır. Hyoscyamus niger intoksikasyonu (HMI)’ nun tanısı Hyoscyamus niger’in yenilme hikayesi ve klinik semptomatoloji temelinde konulur. HNI’nun tedavisi; mide lavajı, destek tedavisi ve spesifik bir antidot olan Fizostigmin’den ibarettir. Fizostigmin Türkiye’de yoktur. Bu retrospektif çalışmanın amacı, Fizostigmin tedavisi almayan HNI’lu çocukların klinik sonuçlarını araştırmaktır.


YÖNTEM-GEREÇLER

Atatürk Üniversitesi Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Kliniği’nde Mart 1998-Temmuz 2003 yılları arasında HNI tanısı alan hastaların dosya bilgileri incelendi. Hyoscyamus niger’in resimleri (Şekil 1), genel durumu düzelen hastalara veya onların ebeveynlerine gösterilmiş ve bu bitkinin yenildiği doğrulanmıştı. Hastaların yaşı, cinsiyeti, semptomları, klinik ve laboratuvar bulguları, tedavi protokolü, komplikasyonları, hospitalizasyon süreleri ve final sonuçları saptandı. Tam kan sayımı, kan glukozu, serum elektrolitleri, karaciğer ve böbrek fonksiyon testleri, kan gazı analizi, protrombin ve parsiyel tromboplastin zamanı ve elektrokardiografik incelemeyi içeren laboratuvar çalışmalarının sonuçları kaydedildi.




Şekil 1. Hyoscyamus niger'in görünümü



BULGULAR

Çalışma 23 olgu ile tamamlandı. Hastaların demografik ve hospitalizasyon özellikleri Tablo 1’de sunuldu. Hastaların yaşı 2-10 yıl arasındaydı. Tüm hastalarda tipik atropin zehirlenme tablosu vardı ve hiçbirisinde anormal bir laboratuvar bulgu yoktu. Tüm hastalara mide lavajı yapılmış ve aktif kömür verilmişti. Tüm hastalar 1500 ml /m2/gün hızında 1/3 salin solüsyonuyla hidrate edilmişti. Ajitasyon ve konvulziyonu olan hastalara 0.25 mg/kg/doz Diazepam veya 5 mg/kg/doz Fenobarbital verilmişti. Hastaların hiçbirinde herhangi bir komplikasyon gelişmemiş ve mekanik ventilasyon gerekmemişti. Tüm olgular sağlıklı olarak taburcu edilmişti.




Tablo 1. HNI’lu 23 olgunun demografik ve hospitalizasyon özellikleri
Parametrelern%
Yaş
6 yaş altında1878.3
6 yaş üzerinde521.7
Cinsiyet
Erkek1356.5
Kız1043.5
Semptomlar
Uygunsuz konuşma1982.6
Saldırganlık1460.9
Bulantı-kusma14.3
Klinik bulgular
Midriazis2087
Flushing2087
Somnolans1982
Taşikardi1878.3
Baş dönmesi-Ataksi1565
Ajitasyon1356.5
Ağız kuruluğu1252.1
Görsel hallüsinasyonlar1252.1
Yüksek ateş834.8
Tremor ve konvülziyon28.7
Yutma güçlüğü14.3
Mesane ve abdomenin distansiyonu14.3
Solunum arresti00
Koma00
Hastanede kalış süresi
1 gün1669.6
2 gün730.4


TARTIŞMA

HNI’nun tanısı, Hyoscyamus niger’in yenilme hikayesi ve klinik semptomatoloji temelinde konulur. Mevcut çalışmada tüm hastalar tipik atropin zehirlenme tablosuna sahipti. Ayrıca Hyoscyamus niger’in resimleri hastalara veya onların ebeveynlerine gösterilerek bu bitkinin yenildiği doğrulanmıştı.

HNI’nun tedavisi, mide lavajı, destek tedavisi ve spesifik bir antidot olan Fizostigmin’den ibarettir. Fizostigmin kan-beyin bariyerini geçebildiği için antikolinerjik intoksikasyonlarda kullanılmaktadır. Antikolinerjik intoksikasyon taşikardi, somnolans, koma ve solunum arrestine yol açmışsa, Fizostigminin verilmesi tavsiye edilmektedir. Bizim serimizde 23 hastanın 19’unda somnolans ve 18’inde taşikardi vardı ancak hiçbir olguda solunum arresti veya koma yoktu. Çalışmamızda Fizostigmin kullanılamamış olmasına rağmen, hastaların büyük bir çoğunluğu hospitalizasyonun birinci gününden sonra taburcu edilmişti. HNI’lu 31 ve 213 olguyu içeren bölgemizden bildirilen iki çalışmada da hastalara Fizostigmin verilmemesine rağmen tüm olgular sağlıklı olarak taburcu edilmişlerdi. Ancak heriki çalışmada Hyoscyamus niger’in alımı doğrulanmamıştı. Bu nedenle biz çalışmamızın HNI’lu hastaların tedavisinde Fizostigmin’in değeri ve kullanımı konusunda daha güvenilir bilgi sağladığını düşünüyoruz.


SONUÇLAR

Sonuç olarak, çocuklarda HNI’nun kendi kendini sınırladığı ve yalnızca destek tedavisinin yeterli olduğu söylenebilir. Bununla birlikte, HNI’lu çocuklarda taşikardi ve somnolans varlığında değil, koma ve respiratuvar arrestin geliştiği klinik durumlarda Fizostigmin’in kullanımı düşünülmelidir.


KAYNAKLAR

1.Orbak Z, Tan H, Karakelleoglu C, Alp H, Akdag R. Hyoscyamus niger (henbane) poisonings in the rural area of east Turkey. AÜTD. 1998;30:145-8.

2.Longo VG. Behavioral and electroencephalographic effects of atropine and related compounds. Pharmacol Rev. 1966;18:965-96.

3.Vidovic D, Brecic P, Haid A, Jukic V. Intoxication with henbane] Lijec Vjesn. 2005;127:22-3 (Abstract).

4.Rumack BH. Anticholinergic poisoning: treatment with physostigmine. Pediatrics. 1973;52:449-51.

5.Heindl S, Binder C, Desel H, et al. Etiology of initially unexplained confusion of excitability in deadly nightshade poisoning with suicidal intent. Symptoms, differential diagnosis, toxicology and physostigmine therapy of anticholinergic syndrome. Dtsch Med Wochenschr. 2000;125:1361-5.

6.Kurkcuoglu M. Henbane (Hyoscyamus niger) poisonings in the vicinity of Erzurum. Turk J Pediatr. 1970;12:48-56.